Als het op woningbouw aankomt, doen feiten er al lang niet meer toe
VANUIT DE RAAD · WONEN
Een bijdrage vanuit de EVE-fractie over de verlaging van de Eindhovense betaalbaarheidsambitie voor woningbouw.
Door Tjeerd Ritmeester · EVE – Eindhoven Voor Elkaar
29 september 2026
Woensdag staat het Eindhovense woningbeleid op het programma. Alweer. Waar we al die tijd bang voor waren, gaat nu echt gebeuren. De coalitie van D66, CDA en PRO gaat de betaalbaarheidsambitie van 85% formeel verlagen. Dat betekent meer dure woningen en minder betaalbare woningen. De Eindhovense woningzoekende heeft het nakijken.
Meer dan alleen een percentage
Voor wie het allemaal niet zo heeft gevolgd: de 85% gaat over het percentage woningen dat betaalbaar moet zijn. Deze norm werd aan het begin van de vorige raadsperiode ingesteld en dat was hard nodig. Na jarenlange kaalslag is er immers een groot tekort aan betaalbare woningen.
De 85% is daarmee veel meer dan alleen een eis. Het is een ambitie. Een ambitie voor wat voor stad we willen zijn en voor wie we dit allemaal doen. Een stad waarin iedereen in Eindhoven een fijne plek heeft om te wonen. Daarom is de 85% voor Eindhoven Voor Elkaar (EVE) zo belangrijk. En nu wordt die ambitie verlaagd.
Een discussie die al jaren speelt
Natuurlijk zagen we dit al heel lang aankomen. Zolang ik in de raad zit, wordt er hard gelobbyd om de betaalbaarheidseis te verlagen.
Na de verkiezingen was het meteen duidelijk dat deze verlaging er ook zou komen. D66 en CDA waren hier al langer voorstander van. PRO wilde te graag regeren en gooide in recordtempo haar verkiezingsbelofte om de 85% te beschermen overboord. In haar verdediging kwam PRO niet veel verder dan dat het een kwestie is van geven en nemen. Blijkbaar zelfs als het om betaalbaar wonen gaat.
De feiten lijken ineens anders
Het college mag de verlaging nu verdedigen. En dat blijkt niet zo makkelijk. Bladerend door de stukken rijgen de tegenstrijdigheden zich aaneen. Vier jaar lang heeft deze coalitie geroepen dat 85% aansluit bij waar behoefte aan is op de Eindhovense woningmarkt. Plotseling draait de argumentatie 180 graden en zou juist de verlaging het beste aansluiten bij de woonbehoefte in Eindhoven. Dat daarvoor selectief wordt gewinkeld in serieuze onderzoeken, moeten we blijkbaar maar accepteren.
Of neem KnoopXL/Fellenoord, het uithangbord van het nieuwe Eindhoven. Ook daar gaat de betaalbaarheidseis omlaag. Maar waarom? De gemeenteraad is vier jaar lang voorgehouden dat alle woningbouwdoelen daar gewoon gehaald werden. Ook de ambitie van 85%. Waarom moet die dan toch omlaag?
En zo zijn er nog wel meer vragen. Waarom wordt er dan niet meer gebouwd in steden met veel lagere betaalbaarheidseisen? Waar zijn de doorrekeningen waaruit blijkt dat al die vastgelopen projecten nu plotseling wel doorgang kunnen vinden? Veel vragen, weinig antwoorden. Maar wel veel onzekerheid voor al die Eindhovenaren voor wie de 85% geen percentage is, maar een belofte op een beter en eerlijk Eindhoven.
De echte afhankelijkheid zit bij de markt
De hele discussie rondom de 85% is eigenlijk een non-discussie. Het fundamentele probleem is dat de woningbouw volledig afhankelijk is gemaakt van de markt, en daarmee van marktomstandigheden. Als het in de wereld even tegenzit, heeft dat direct gevolgen voor de woningbouw. Een grote kwetsbaarheid dus, zeker als bouwprijzen hoog zijn zoals nu.
De oplossing is verrassend simpel: bouw dit soort afhankelijkheden af. Zorg dat overheden zich weer meer bemoeien met de richting en invulling van de woningmarkt. Investeer zelf en deel mee in winsten die vervolgens weer kunnen worden geïnvesteerd in betaalbare woningbouw. Maar geef ook meer ruimte aan corporaties, coöperatieve initiatieven en woningbouw zonder winstoogmerk.
Toch wordt daartoe geen enkel voorstel gedaan.
We blijven afhankelijk
Hoe kan dat toch? Waarom gaat het niet over de echte problematiek maar wel over de 85%? Het hebben van een hoge of lage betaalbaarheidseis betekent niet automatisch dat er meer of minder gebouwd wordt. Waarom wordt er dan mee gezwaaid alsof het een toverstokje is dat alle woningbouwproblemen oplost?
Het antwoord is dat de gemeente voor zichzelf vooral een faciliterende rol ziet weggelegd richting de markt. Ontwikkelaars en investeerders hebben daarmee een onevenredig grote invloed op het woonbeleid.
En daar zit de kern van het probleem. Ontwikkelaars bouwen niet op basis van behoefte, ze bouwen op basis van rendement. Bedrijven zijn er om winst te maken, niet om onze publieke ambities te realiseren. Als je je daarvan afhankelijk maakt als overheid vertaalt zich dat ook door in beleidskeuzes. Keuzes die worden genomen op basis van private winsten, niet van publieke belangen.
Concluderend
Met de verlaging van de 85% is dat niet anders. Het gaat niet voor meer woningen zorgen. En al helemaal niet voor meer betaalbare woningen. Het zorgt wel voor meer duurdere woningen en daarmee hogere opbrengsten voor ontwikkelaars. Daarom is er zo hard voor gelobbyd.
Maar daar heeft de Eindhovense woningzoekende weinig aan. Voor EVE is dat onverteerbaar. Wij zullen ons blijven inzetten voor niet alleen de 85%, maar ook een stad die zelf weer regie neemt op de woningmarkt. Zodat de belangen van de woningzoekenden echt weer worden gediend.
Dat is onze plicht als stadspartij.